L'univers existe-t-il ?

par Jean-François GAUTIER

Conférence du 29 janvier 1993 à 21 h, à la salle Muséum d'Histoire Naturelle de Nantes (124 places)


Les Grecs l'appelaient kosmos, les Latins Universus. Il n'était pas l'objet d'un savoir au sens moderne du terme, mais plutôt de spéculations. Elles portaient sur sa forme, sur ses lois et sur son histoire. Elles concernaient autant la nature des dieux que celle des hommes ou celle de la matière.


Les cosmophysiciens modernes ont cru échapper aux spéculations antiques en mathématisant de nouveaux modèles d'univers. Ils tiennent compte de sa durée, de sa forme dynamique et de la structure intime de la matière. Échappent-ils pour autant à toute idéalisation ? Rien n'est moins certain. La cosmologie moderne conserve en effet le présupposé de LAPLACE qui était déjà celui de PLATON selon lequel il est possible de raisonner sur une totalité en la regardant en surplomb comme si l'observateur était extérieur à ce qu'il décrit. C'est adopter le point de vue des vieilles théologies, à peine modifiées : le cosmophysicien y occupe simplement la place de Dieu. Pas le créateur, certes, mais l'omniscient. Est-ce bien raisonnable ?

Plus généralement, la question qui se pose à toute épistémologie de la cosmologie est la suivante : existe-t-il un discours ayant pour objet la totalité et qui serait encore une science ? Si la réponse est non, que reste-t-il de l'Univers, qu'on croyait si évident ?


 

 

 

hacklink serp takip teknik seo rehberi icerik optimizasyonu yerel seo google algoritma guncellemeleri backlink stratejileri backlink nedir dofollow nofollow backlink guest post backlink anchor text optimizasyonu broken link building core web vitals seo schema markup site hizi optimizasyonu mobile first indexing xml sitemap robots txt seo uyumlu icerik anahtar kelime arastirmasi eeat google kalite google analytics seo rakip analizi seo seo raporlama metrikleri google my business seo yerel arama siralama hacklink panel jojobet matbet matbet matbet holiganbet holiganbet güncel Holiganbet güncel giriş Meritking Meritking Giriş Jojobet Jojobet giriş Jojobet güncel Jojobet Güncel Giriş Jojobet Telegram meritking meritking Jojobet Pusulabet matbet jojobet Jojobet Jojobet giriş Jojobet güncel Jojobet Güncel Giriş Jojobet Telegram Jojobet Telegram giriş Jojobet Telegram güncel eSIM République du Congo jojobet Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel Casibom Casibom giriş Casibom güncel matbet matbet matbet matbet matbet matbet matbet matbet matbet kavbet kavbet kavbet betebet interbahis interbahis kingroyal kingroyal kingroyal kingroyal kingroyal interbahis kingroyal interbahis interbahis kingroyal Casibom Casibom giriş Casibom güncel kingroyal kingroyal giriş holiganbet giriş 2026 Meritking Meritking giriş Meritking güncel Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel Jojobet Jojobet giriş Jojobet güncel Betebet Betebet giriş Betebet güncel holiganbet Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel grandpashabet interbahis kingroyal piabet Holiganbet Holiganbet giriş Holiganbet güncel betlike ikimisli betticket